İ
Hititler Karadeniz’in kuzeyinden Anadolu’ya gelmişlerdir. Kendileri buraya gelmeden önce her ne kadar isimleri benzese de Anadolu'da konuştukları dillerden farklı bir toplum oldukları tespit edilen Hattiler yaşamaktaydı. Anitta Hititlerin ilk Kralı Pithana’nın oğludur. Pithana Neşa (Kayseri Kaniş/ Kültepe) kralıdır. Oğlu Anitta da Kussara (Aksaray/Acemhöyük) kralıdır. Anitta birlik sağlamak için önce babasının ülkesini, daha sonra da Netta, Zelpa ve sonunda da lanet ettiği Hattuşa’yı alarak Anadolu’da büyük bir güç haline geldi ve kendisini Büyük Kral ilan etti. (Daha sonra Anitta, Hititlerin dinî törenlerinde “Kussaralı Adam” olarak anılır ve kendisine Krallar Kralı, Kralların Atası denilmiştir.)
Anitta’yla ilgili buluntular Kayseri Kültepe’de ve Yozgat Alişar’da ortaya çıkarılmıştır. Arkeolojik ve filolojik çalışmalar sonucunda Neşa şehrinin Kayseri/Kültepe-Kaniş olduğu anlaşılmıştır. Bulunan tabletlerde Anitta Hattuşa’yı açlıktan bitkin bir durumda iken bir gecede savaşarak ele geçirmiştir. Şehir yakılıp yıkılmış, yeniden şehir kurulmasın diye şehrin bulunduğu yere dikenler,yabani otlar ektirmiştir. Bu konu ile ilgili Anitta’nın bir tablet üzerine yazdığı şu yazı vardır: “Hattuşaş şehri açlıktan kırılınca, tanrım Siu onu taht tanrıçası Halmasuit’e teslim etti. Ve ben bir gecede onu kendi gücümle aldım ve şehrin yerine yabani otlar ektim. Benden sonra kim kral olur da, Hattuşaş’ı yeniden iskan ederse, o gökyüzündeki Fırtına Tanrısı’nın lanetine uğrasın.”
Bu bedduadan Hattuşa’nın fethinin önemini çıkartıyoruz. Zira Hattuşa Anitta’nın Anadolu’da birlik oluşturduğu son büyük zaferidir. Burada bir daha görkemli bir şehir kurulmasın diye böyle beddua yapmıştır. Çünkü Hattuşa fethedilmeden önce Hattiler Anadolu'da zengin bir şehir kurmuşlardı. Bu şehri; Asur , Mezopotamya tüccarları geniş pazar yerleriyle ünlü Anadolu’da son derece canlı alışveriş merkezi haline dönüştürerek zengin bir şehir haline getirmişlerdi. Buranın fethi Anitta’yı Büyük Kral yapan zaferidir. Hattilerin çöküşe uğradığı, Hititlerin Anadolu'ya hakim olduğu savaştır.
Anitta’nın bu bedduasına rağmen aynı soydan gelen Labarna (Hattuşili) yaklaşık 100 yıl sonra Hattuşa’yı tekrar yerleşime açarak şehri bugünkü Boğazkale üzerindeki 7 km'lik bir tepenin üstüne tekrar kurdu. Kendisine de Hattuşalı anlamına gelen Hattuşili lakabını verdi. Hattuşili’nin şehri buraya kurmasının birinci sebebi; şehrin savunmasının kolay olması, ikincisi de tıbbın gelişmediği bir dönemde, rüzgara açıklığı sebebiyle sivrisineklerle çok bulaşan hastalıkların az olmasıdır. Kral Anitta'nın bedduasına uğrayan bu yer, yine de yaklaşık 600 yıl Hititlerin başkentliğini yaptı.
Arif EGEMEN
Boğazkale, Ocak 2006
* Bu makale 09.02.2007 tarihinde Çorum Haber Gazetesi'nde yayımlandı.
* Bu makale 16.03.2006 tarihinde Sungurlu'nun Sesi Gazetesi'nde yayımlandı.
